jesteś tu: Duszpasterstwo Ministrantów > Twoje ABC

Słowniczek pojęć liturgicznych i kościelnych

Drogie Buksy! Przed Wami długo oczekiwany słowniczek pojęć liturgicznych (i nie tylko). Projekt tego działu narodził się dawno, ale okazał się niezwykle czaso- i pracochłonny. Zapraszamy Was do współtworzenia tego działu: możecie przysyłać nam propozycje haseł, bądź gotowe już definicje, oczywiście przygotowane samodzielnie.


Hasło, które Cię interesuje zaczyna się na literę:
Aa-Ar  As-Cu  Cy-Ep  Ep-In  In-Ka  Ka-Ky  La-Mi  Mi-Of  Of-Pa  Pa-Pr  Pr-Sa  Sa-Su  Su-Tr  Tr-Ws  Ws-Ży  


Oficium - układ modlitw (głównie odnosi się do Liturgii Godzin), który obowiązuje każdego dnia w całym Kościele.

Oktawa - (łac. octo - osiem) to przedłużenie obchodów największych uroczystości roku liturgicznego na osiem dni, albo tylko na ósmy dzień tego obchodu.

Olej chorych - (oleum infirmorum) olej poświęcany przez biskupa w Wielki Czwartek w czasie tzw. Mszy Krzyżma św. w kościele katedralnym. Może być jednak każdorazowo poświęcany przez prezbitera w momencie sprawowania sakramentu namaszczenia chorych, do którego olej ten służy.

Ołtarz - jest to stół, na którym składa się Najświętszą Ofiarę i przy którym rozdziela się Ciało Pańskie. Patrz też: dział Kościół

Omoforion - oznaka biskupa w kościele bizantyjskim jest to odpowiednik paliusza.

Opactwo - samodzielny, kanonicznie utworzony klasztor, kierowany przez opata.

Opat - nazwa przełożonego wspólnoty mnichów.

Opatrzność Boża - to nieustanne działanie Boga, który z troską i miłością opiekuje się tym co stworzył.

Opętanie - poddanie silnemu wpływowi złego ducha, człowieka, czy nałogu, także własnym żądzom i niegodziwym zapędom.

Oracja - uroczysta formuła, którą kapłan zamyka modlitwę. W codziennej liturgii są to: kolekta, modlitwa nad darami i modlitwa po komunii św.

Orantka (lub postawa oranta) - postawa modlitewna, wywodząca się już ze starożytności, nie tylko chrześcijańskiej. Polega na staniu w wyciągniętymi w górę rękoma i zwróceniem głowy w kierunku nieba. Spotykana już na malowidłach naściennych w katakumbach, symbolizowała duszę na zawsze już wpatrzoną w chwałę Boga. Zbliżoną do niej postawę przyjmuje kapłan we Mszy świętej stojąc z rozłożonymi rękami np. w czasie prefacji.

Orate fratres - (łac. módlcie się bracia) zwrot kierowany ku wiernym przez kapłana po przygotowaniu darów, zachęcający do modlitwy. Także; nazwa księgi z tekstami modlitwy wiernych (nie jest to jednak księga liturgiczna w ścisłym znaczeniu).

Oratorium - potocznie miejsce na skupienie i modlitwę. Jak również doniosłe dzieło wokalno instrumentalne inspirowane ważnymi wydarzeniami ewangelicznymi.

Ordo - (łac. porządek) ustalony porządek obchodów liturgicznych. Także: księga (lub książka) zawierająca ten porządek (ściśle określana: ordinarium).

Ordo missae - układ obrzędów i tekstów mszy św. Tworzył się przez wiele wieków, często podlegał reformom liturgicznym. Obecne ordo missae jest wynikiem dwóch największych reform w liturgii, dokonanych za Piusa V (XVI w.) oraz Pawła VI (XX w.).

Ordynacja - inaczej święcenia.

Ordynariusz - przełożony kościelny (biskup, generał, prowincjał) posiadający władzę rządzenia w Kościele lokalnym.

Oremus - z łac. módlcie się.

Orędzie wielkanocne - inaczej hymn Exsultet.

Organista - osoba grająca w czasie celebracji na organach; akompaniuje śpiewowi w czasie liturgii. Organista wykonuje prawdziwą funkcję liturgiczną (KL 29). Patrz też: dział Funkcje w zgromadzeniu liturgicznym

Organy - instrument klawiszowy, mający pierwszeństwo w liturgii Kościoła rzymskiego. Patrz też: dział Kościół

Ornat - (łac. ornatus - ozdobny) wierzchnia, bogato zdobiona szata liturgiczna, zastrzeżona dla prezbiterów i biskupów. Używana podczas sprawowania Mszy św. w kolorze dnia. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Ostatnie namaszczenie - niewłaściwa, nieużywana już nazwa określająca niegdyś sakrament namaszczenia chorych.

Ostensorium - inaczej monstrancja.

Ostiariat - jedna z posług udzielanych niegdyś na drodze do święceń prezbiteratu alumnom seminariów. Zadaniem ostiariusza była troska o budynek kościelny. Funkcja ta została zniesiona w 1972 roku przez Pawła VI dokumentem Ministeria quedam.

Oznaki czci - w liturgii gesty symbolizujące i ukazujące nasz szacunek i hołd składany określonym przedmiotom, obrazom, osobom. Są to przyklęknięcia, inklinacje oraz okadzenia.


P

Paliusz - wełniany pas, odpowiednio zszyty, zakładany na barki opadający na tułów. Symbol władzy arcybiskupiej oraz znak łączności z Papieżem. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Palka - usztywniony kawałek materiału nakładany na kielich, by do jego zawartości nie dostało się nic niepożądanego. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne

Papież - najwyższy zwierzchnik, głowa Kościoła Katolickiego, biskup Rzymu, następca św. Piotra.

Parafia - najmniejsza terytorialnie jednostka organizacji duszpasterskiej Kościoła. Jej zwierzchnikiem jest proboszcz.

Paramenty - ogół przedmiotów używanych w czasie sprawowania liturgii. Należą do nich naczynia lit., szaty. Więcej: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia oraz dział Przedmioty liturgiczne.

Paruzja - (gr. parousia) tak określamy ponowne przyjście Chrystusa na końcu czasów, sąd ostateczny.

Pascha - (hebr. Pesah - przejście) według tradycji noc poprzedzająca wyjście Izraelitów z Egiptu, ale także jako "baranek ofiarny" składany w to święto.

Paschał - świeca symbolizująca zmartwychwstałego Chrystusa. Poświęcona i zapalona w Wielką Sobotę płonie przez cały Okres Wielkanocny, także na początku i końcu ludzkiego życia - podczas chrztu i pogrzebu. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne

Pasja - inscenizacja muzyczno-teatralna misteriów męki i śmierci Jezusa.

Pasterka - uroczysta Msza święta, odbywająca się wg tradycji o północy Uroczystości Bożego Narodzenia. Podczas niej witamy Boga Syna który przyjął ludzką postać.

Pastor - tytuł duchownych w niektórych wyznaniach protestanckich.

Pastorał - laska pasterska, oznaka godności biskupiej i starożytny symbol jego władzy, używany podczas uroczystych liturgii. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Pastorałka - rodzaj pieśni Bożonarodzeniowej, jej pochodzenie przypisuje się pogańskiej tradycji.

Patena - naczynie liturgiczne, na którym składanie jest ciało pańskie, na korporale, a także tacka używana przy rozdzielaniu Komunii św. w celu uniknięcia profanacji. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne


następna strona
Przygotowanie i opracowanie haseł:
Paweł Dudzik
Piotr Lewandowski

© A.D. 2003-2013 Redakcja ministranci.archidiecezja.katowice.pl