jesteś tu: Duszpasterstwo Ministrantów > Twoje ABC

Słowniczek pojęć liturgicznych i kościelnych

Drogie Buksy! Przed Wami długo oczekiwany słowniczek pojęć liturgicznych (i nie tylko). Projekt tego działu narodził się dawno, ale okazał się niezwykle czaso- i pracochłonny. Zapraszamy Was do współtworzenia tego działu: możecie przysyłać nam propozycje haseł, bądź gotowe już definicje, oczywiście przygotowane samodzielnie.


Hasło, które Cię interesuje zaczyna się na literę:
Aa-Ar  As-Cu  Cy-Ep  Ep-In  In-Ka  Ka-Ky  La-Mi  Mi-Of  Of-Pa  Pa-Pr  Pr-Sa  Sa-Su  Su-Tr  Tr-Ws  Ws-Ży  


Cyborium - puszka (naczynie) do przechowywania Eucharystii pod postacią chleba. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne

Czyściec - stan, w którym człowiek zmarły w stanie łaski uświęcającej oczyszcza się po śmierci z nieodpokutowanych na ziemi win grzechów ciężkich, powszednich i wszelkich niedoskonałości. Jest to już stan zbawionych.

Czytanie (lekcja) - w odniesieniu do liturgii to nie tylko odczytanie fragmentu Pisma św. w ramach liturgii słowa, ale także sam czytany podczas Mszy czy nabożeństwa. Patrz też: dział Struktura Mszy Św.


D

Dalmatyka - szata liturgiczna diakona, w odróżnieniu od ornatu nie opływa całego ciała, lecz jest spinana z boków i posiada rękawy. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Dary Ducha Świętego - łaski otrzymywane podczas sakramentu bierzmowania, umacniające nas do mężnego wyznawania wiary i do postępowania według jej zasad. Są to: mądrość, rozum, rada, męstwo, umiejętność, pobożność, bojaźń boża.

Dary ofiarne - rzeczy i akty wewnętrzne, które człowiek składa Bogu w czasie Mszy św. Przede wszystkim są to dary chleba i wina, które oznaczają wszelką ofiarę człowieka.

Dechrystianizacja - laicyzacja, odchodzenie od chrześcijaństwa, charakteryzujące się zanikiem praktyk oraz odrzucenie, nakazów Bożych - dekalogu, lekceważenie wartości i nauki Chrystusa.

Dekalog - (gr. deka - dziesięć, logos - słowo, dekalog: "dziesięć słów") nazwa dziesięciu przykazań Bożych, przekazanych przez Boga Mojżeszowi na górze Synaj. Zawiera dziesięć zasad którymi powinien kierować się chrześcijanin, gdyż są one podstawą jego życia w duchu Chrystusa.

Dekanat - (deka - dziesięć) cześć diecezji obejmująca kilka lub kilkanaście (około dziesięciu) parafii. Nadzór nad nią stanowi jeden z proboszczów - dziekan.

Deo - z łac. Bogu (akkusativus).

Deo gratias - z łac. Bóg zapłać, lub Bogu niech będą dzięki.

Dewocja - (łac. devote: pobożność) dawniej pojęcie pozytywne określające człowieka pobożnego i oddanego. Obecnie kojarzone z płytką, zewnętrzną, pokazową wiarą.

Dewocjonalia - przedmioty służące do odprawiania kultu religijnego.

Diakon - (gr. diakonos - sługa) najniższy stopień święceń, będący etapem przygotowawczym do prezbiteratu - święceń kapłańskich. Diakon może m.in. czytać ewangelię, rozdawać komunię a także odprawiać nabożeństwa, nie może sprawować eucharystii i słuchać spowiedzi. Patrz też: dział Funkcje w zgromadzeniu liturgicznym

Diaspora - rozproszenie członków narodu. Przypisane szczególnie rozproszeniu narodu żydowskiego nie mającego własnego państwa. Oznacza także pewną organizację ww. społeczeństwa.

Diecezja - podstawowa cześć administracyjna i formacyjna Kościoła, powierzona biskupowi i podległym mu prezbiterom, który jest za nią odpowiedzialny bezpośrednio przed papieżem.

Dogmat - w Kościele Katolickim jest to prawda, fakt nie podlegający dyskusji i wątpliwości. Wiele rzeczywistości naszej wiary jest niemożliwych do udowodnienia naukowego. Odwołują się one do wiary i dzięki niej muszą zostać niepodważalnie przyjęte.

Doksologia - patrz wielka doksologia.

Droga krzyżowa - (łac. Via crucis) nabożeństwo odprawiane w czasie Wielkiego Postu. Będące pamiątką męki Chrystusa. Podzielona na 14 stacji pozwala się rozważać i odnosić do sytuacji z życia codziennego.

Droga światła - (łac. Via lucis) nabożeństwo powstałe na bazie drogi krzyżowej, ale podejmujące rozważanie 14 spotkań zmartwychwstałego już Chrystusa z ludźmi oraz najważniejszych wydarzeń zaistniałych po Jego zmartwychwstaniu.

Duch Święty - (łac. Spiritus Sanctus) trzecia obok Ojca i Syna, osoba Trójcy Świętej. Umacnia i ożywia Kościół. Dodaje człowiekowi sił i zdolności (patrz Dary Ducha Świętego i bierzmowanie). Jest Pocieszycielem (Parakletem - gr. para-kaleo - wzywam), posłanym Kościołowi jako pierwszy dar po zmartwychwstaniu Chrystusa, w dniu Zesłania Ducha Świętego.

Dusza - (łac. anima) człowiek jest jednością duszy i ciała. Dusza jest nadprzyrodzonym duchem działającym w człowieku. Mówi do nas poprzez sumienie i jest niematerialna oraz nieśmiertelna.

Dyspensa - decyzja hierarchii kościelnej, która zwalnia wiernego od wykonywania obowiązku nałożonego przez prawo kościelne.

Dziekan - koordynuje życie duszpasterskie w dekanacie, jest jednym z proboszczów z danego dekanatu.

Dzwon - jego głos towarzyszy nam codziennie wzywając na modlitwę, także w chwilach podniosłych, radosnych i smutnych. Patrz też: dział Kościół

Dzwonki ołtarzowe - pojawiły się w liturgii w wieku XIII, zwracają uwagę wiernych na zmianę postawy liturgicznej, zwołują lud i wielbią dźwiękiem Boga. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne


E

Editio typica - wydanie wzorcowe. Każda księga liturgiczna, dzięki której sprawuje się kult musi być zgodna z wydaniem wzorcowym, opracowywanym przez Kongeregację Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów i znajdującym się w Rzymie.

Egzegeza - (gr. eks-egethai - wydobywanie, wyciąganie sensu) jest nauką badającą teksty biblijne. Sprawdza ich autentyczność, zajmuje się tłumaczeniem i zgłębianiem prawd (sensu) zawartych w nich zawartych. Jest pomocniczą nauką teologii.

Egzorcyzm - obrzęd liturgiczny mający na celu uwolnienie człowieka, rzeczy, lub miejsca od działania złego ducha.

Eklezja - (od gr. ecclesia - wspólnota) zgromadzenie, wspólnota. Określenie pierwotnej wspólnoty chrześcijan, a następnie formalne określenie Kościoła Rzymskiego - Sanctae Romanae Ecclesiae.

Ekscelencja - tytuł honorowy, zwrot grzecznościowy należny w Kościele biskupom.

Ekskomunika - potocznie nazywana klątwą. Pozbawia uczestnictwa w życiu Kościoła - korzystania z sakramentów. Ekskomunikę zaciąga się poprzez: naruszenie tajemnicy spowiedzi, profanacji ciała i krwi pańskiej, przymusu fizycznego wobec papieża (i biskupa) a także za herezję.

Ekumenizm - określa ogół działań teologicznych i duszpasterskich zmierzających do przywrócenia utraconej jedności wszystkich chrześcijan w jednym Kościele Jezusa Chrystusa.

Embolizm - modlitwa następująca po Ojcze Nasz, w której błagamy o zachowanie Ludu Bożego od zła. Zaczyna się słowami "Wybaw nas Panie od zła wszelkiego..."

Eminencja - tytuł honorowy, zwrot grzecznościowy należny w Kościele wysokim dostojnikom.

Encyklika - najwyższej rangi pismo papieskie skierowane do całego Kościoła, a od pontyfikatu Jana XXIII do wszystkich ludzi dobrej woli. Tytuł encykliki pochodzi zawsze od pierwszych jej wyrazów (incipit). Patrz też: dział Dokumenty Kościoła

Epifania - objawienie się Boga w świecie i w dziejach ludzkości. Potocznie bywa tak nazywane święto Objawienia pańskiego

Epikleza - (gr. epi - nad, kaleo - wołać) wezwanie skierowane do Boga z prośbą, by zesłał Ducha Świętego. Najczęściej mówi się o niej w odniesieniu do modlitwy w czasie Mszy św., która poprzedzaja konsekrację. Rozpoczyna się słowami "Uświęć mocą Swojego Ducha..." lub inną właściwą dla danej modlitwy eucharystycznej.

Episkopat - a) inaczej sakra biskupia, najwyższy stopień święceń, b) ogół hierarchów kościelnych danego państwa.

Epistolarium - inaczej lekcjonarz.


następna strona
Przygotowanie i opracowanie haseł:
Paweł Dudzik
Piotr Lewandowski

© A.D. 2003-2013 Redakcja ministranci.archidiecezja.katowice.pl