jesteś tu: Duszpasterstwo Ministrantów > Twoje ABC

Słowniczek pojęć liturgicznych i kościelnych

Drogie Buksy! Przed Wami długo oczekiwany słowniczek pojęć liturgicznych (i nie tylko). Projekt tego działu narodził się dawno, ale okazał się niezwykle czaso- i pracochłonny. Zapraszamy Was do współtworzenia tego działu: możecie przysyłać nam propozycje haseł, bądź gotowe już definicje, oczywiście przygotowane samodzielnie.


Hasło, które Cię interesuje zaczyna się na literę:
Aa-Ar  As-Cu  Cy-Ep  Ep-In  In-Ka  Ka-Ky  La-Mi  Mi-Of  Of-Pa  Pa-Pr  Pr-Sa  Sa-Su  Su-Tr  Tr-Ws  Ws-Ży  


Aspersja (asperges) - liturgiczne pokropienie wiernych wodą święconą jako przypomnienie chrztu, jego skutków i zobowiązań; zastępuje we mszy akt pokuty. Swoją nazwę wzięło od pierwszych słów pieśni: "asperges me domine" - pokropisz mnie Panie.

Asygnata - w życiu zakonnym: decyzja przeniesienia zakonnika z jednego klasztoru do drugiego.

Asysta - diakon lub dwaj diakoni towarzyszący biskupowi bądź kapłanowi w uroczystej celebracji.

Ateizm - (a - nie, theos - bóg) pogląd negujący istnienie Boga i związku człowieka z nim. Termin powstały w okresie oświecenia, zakłada jedynie naukowe pojęcie świata przez człowieka - Bóg jako niepoznawalny naukowo jest nierealny, nie istnieje.

Aureola - symboliczne koło otaczające głowy przedstawianych postaci świętych.

Autokefalia - spotykana w kościele prawosławnym i w kościelnych wspólnotach protestanckich niezależność. Polega na braku władzy zwierzchniej i szerokiej autonomii w organizacji i obrządku religijnym.

Ave Maria - łac. Zdrowaś Maryjo, modlitwa pozdrowienia anielskiego. W całości brzmi: Ave Maria gratia plena Dominus Te cum, Benedicta Tu In mulieribus, et benedictus fructus ventris tui Jesus, santa Maria, Mater Dei, ora pro nobis peccatoribus, nunc et in hora mortis nostrae. Amen.


B

Baldachim - ozdobny daszek lub ozdobna osłona z materiału nad godnymi czci miejscami i osobami, przede wszystkim jako osłona niesiona nad Najświętszym Sakramentem. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne

Bałwochwalstwo - jest to oddawanie czci, przedmiotom, bożkom, posągom, zwierzętom. Określa też bezkrytyczne, ślepie uwielbienie czegoś lub kogoś.

Baptysterium - (od gr. baptiso - chrzczę, myję) wolno stojąca kaplica chrzcielna lub element dawnych kościołów biskupich, dziś w kościołach parafialnych przeważnie tylko chrzcielnica. Do X w. zawsze oddzielnie budowana obok świątyni.

Bazylika - w sensie architektonicznym - kościół wielonawowy (nawa główna wyższa od naw bocznych), basilica minor (bazylika mniejsza) - tytuł nadawany znaczniejszym kościołom. Bazylikami większymi (basilica maior) są jedynie cztery bazyliki rzymskie (św. Jana na Lateranie, MB Większej, św. Pawła za Murami, św. Piotra na Watykanie).

Beatyfikacja - (łac. beatus - szczęśliwy, zbawiony) uznanie za błogosławioną, osobę zmarłą w opinii świętości (poprzedzone procesem beatyfikacyjnym).

Benedictus - Benedíctus Dominus Deus Israel (łac. "Błogosławiony Pan Bóg Izraela"), część stała jutrzni będąca fragmentem Ewangelii Łukasza zwana popularnie Pieśnią Zachariasza.

Benedykcjonał - księga zawierająca zbiór błogosławieństw, formuł konsekracyjnych.

Biblia - (gr. biblos - zwoje) - Pismo Święte: zbiór ksiąg napisanych pod natchnieniem Ducha Świętego zawierających słowo skierowane do ludzi przez Boga. Na Pismo Święte składa się Stary Testament (46 ksiąg) i Nowy Testament (23 księgi). Pismo Święte stanowi kanon, czyli zestaw ksiąg zaaprobowanych przez Kościół, jako natchnione. Kanon ten został ostatecznie ogłoszony podczas Soboru Trydenckiego (XVI w.).

Bierzmowanie - sakrament wtajemniczenia chrześcijańskiego, w którym człowiek otrzymuje w szczególny sposób dary Ducha Świętego.

Binacja - dwukrotne odprawianie Mszy św. jednego dnia (prawa binacji udziela biskup).

Biret - nakrycie głowy duchownych katolickich. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Biskup - zwierzchnik Kościoła lokalnego (diecezji), który przewodniczy wspólnocie wiernych mocą bezpośredniego apostolskiego pełnomocnictwa.

Błogosławieństwo - życzenie uzyskania specjalnej przychylności Bożej dla jednostki, wspólnoty lub rzeczy przez odpowiednie słowa i towarzyszące im gesty sakralne, modlitwa nad rzeczą lub osobą w celu uproszenia pomocy od Boga.

Bożek - określenie osoby lub przedmiotu, której okazywana jest cześć, a co nie jest Bogiem. Pojęcie to wiąże się z bałwochwalstwem.

Bóg - obawiam się, że na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi...

Breve - papieski dokument (wysokiej rangi) wydawany w doraźnej sprawie.

Brewiarz - księga do odprawiania modlitwy uświęcenia dnia (liturgii godzin) przez duchownych i świeckich. Więcej: Liturgia Godzin

Bursa - sztywna torebka do zawieszenia na szyi, na naczynie z Komunią dla chorych. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne


C

Caritas - czynne praktykowanie chrześcijańskiej miłości bliźniego lub organizacja dobroczynna działająca w Kościele.

Celebrans - osoba przewodnicząca zgromadzeniu liturgicznemu (najczęściej kapłan). Patrz też: dział Funkcje w zgromadzeniu liturgicznym

Celibat - stan bezżenny, ślub czystości.

Ceremoniarz - osoba przygotowująca i koordynująca różne posługi oraz dbająca o spokojny, harmonijny przebieg uroczystości. Patrz też: dział Funkcje w zgromadzeniu liturgicznym

Ceroferariusz - ministrant posługujący ze świecą.

Chorał - księga zawierająca śpiewy liturgiczne.

Chorał gregoriański - oficjalny śpiew Kościoła (jednogłosowy).

Chrzest - jeden z siedmiu sakramentów świętych, pierwszy sakrament wtajemniczenia chrześcijańskiego, uwalnia od grzechu pierworodnego i wszystkich innych grzechów i włącza do Kościoła. Może być przyjęty przez dzieci lub przez dorosłych (po okresie tzw. katechumenatu).

Chrześcijaństwo - religia założona przez Jezusa Chrystusa, opierająca się na chrzcie świętym, wierze w Trójjedynego Boga. W ciągu wieków swej historii rozpadło się na: Katolicyzm, Prawosławie, Protestantyzm.

Ciemnica - miejsce w kościele gdzie przechowuje się Najświętszy Sakrament w noc z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek. Inaczej nazywana ołtarzem adoracji. Patrz też: Liturgia Wielkiego Czwartku

Cingulum - (łac. cingo - otaczam, obwiązuję) pasek służący do przepasywania alby, element stroju liturgicznego. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Cnota - stała dyspozycja człowieka, usposabiająca go do czynienia dobra moralnego. Spośród cnót kardynalnych wyróżniamy: roztropność, sprawiedliwość, umiarkowanie i męstwo.

Corpus Christi - łac. Ciało Chrystusa. Słowa wypowiadane przez kapłana przed udzieleniem Komunii św. wiernemu.

Credo - wyznanie wiary (łac. credo - wierzę).

Custodia - (kustodia, od łac. custodio - ochraniam) naczynie, w którym przechowuje się Najświętszą Hostię do wystawienia w monstrancji. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne


następna strona
Przygotowanie i opracowanie haseł:
Paweł Dudzik
Piotr Lewandowski

© A.D. 2003-2013 Redakcja ministranci.archidiecezja.katowice.pl