jesteś tu: Duszpasterstwo Ministrantów > Twoje ABC

Słowniczek pojęć liturgicznych i kościelnych

Drogie Buksy! Przed Wami długo oczekiwany słowniczek pojęć liturgicznych (i nie tylko). Projekt tego działu narodził się dawno, ale okazał się niezwykle czaso- i pracochłonny. Zapraszamy Was do współtworzenia tego działu: możecie przysyłać nam propozycje haseł, bądź gotowe już definicje, oczywiście przygotowane samodzielnie.


Hasło, które Cię interesuje zaczyna się na literę:
Aa-Ar  As-Cu  Cy-Ep  Ep-In  In-Ka  Ka-Ky  La-Mi  Mi-Of  Of-Pa  Pa-Pr  Pr-Sa  Sa-Su  Su-Tr  Tr-Ws  Ws-Ży  


Sukcesja Apostolska - akt, dokonuje się poprzez nałożenie rąk na nowo wyświęconego biskupa, gest ten w swojej ciągłości sięga nałożenia rąk Apostołów na swoich następców, w tym św. Pawła ten z kolei na pierwszych biskupów: Tymoteusza, Tytusa i Sylwana.

Suma - określenie głównej, najbardziej uroczystej Eucharystii niedzielnej.

Sumienie - jest to duchowa, wewnętrzna zdolność człowieka do rozeznania dobra i zła, osądu swojego postępowania pod względem moralnym.

Suplikacja - błagalna pieśń kościelna zwrócona do Boga. Najczęściej kojarzona ze śpiewem: "Święty Boże, Święty mocny...".

Sursum corda - łac. w górę serca.

Suspensa - kara kościelna pozbawiająca osobę duchowną prawa pełnienia funkcji wynikających z otrzymanych święceń i sprawowanego urzędu.

Sustentacja - (łac. sustentatio - podtrzymywanie) zwyczaj podtrzymywania celebransa w liturgii ze względu na jego wiek i/lub na szacunek wobec niego. Przykładem s. było np. podtrzymywanie rąk niosącego monstrancję w procesji Bożego ciała przez akolitów.

Sutanna - szata nie liturgiczna noszona przez osoby duchowne. Kolory sutanny odpowiadają pozycji zajmowanej w hierarchii: czarna - klerycy, diakoni, prezbiterzy; fioletowa - biskupi, okazyjnie noszona przez prałatów; czerwona - kardynałowie, biała - papież. W krajach afrykańskich i na misjach dopuszczalna jest również biała sutanna.

Symbol - patrz: znaki i symbole liturgiczne

Symonia - świętokupstwo, handel godnościami kościelnymi, najczęściej kardynalską i papieską. Problem ten przez wieki prowadził do wewnętrznego rozkładu Kościoła. Najsilniejszy był w średniowieczu i odbija się przykrym echem do dzisiaj.

Synod - jest to zjazd duchowieństwa na różnych szczeblach. Obecnie kojarzony ze zwoływaniem przez papieża Kolegium Kardynałów.

Synoptyczność Ewangelii - termin określający spójność, zgodność ewangelii, które razem tworzą spójną, chodź różniącą się w niektórych szczegółach całość. O synoptyczności możemy mówić w przypadku: Mt, Mk, Łk.

Synthronon - (gr. współtronowanie) poboczne trony dla prezbiterów, znajdujące się przy katedrze biskupa. Wyraźny przykład s. znajduje się w Katedrze Chrystusa Króla w Katowicach.

Szabat - najbardziej świąteczny i uroczysty dzień tygodnia w judaizmie - sobota. Rozpoczynał się już w piątek wieczorem. Zaprzestawano pracy, zbędnych obowiązków. Poddawano się odpoczynkowi, chwaleniu Boga, modlitwom, rodzinnym posiłkom. Jego świętowanie nawiązuje do dnia stworzenia świata a także dzieła wybawienia Izraela.

Szafarz - osoba upoważniona, do udzielania sakramentów świętych, za wyjątkiem sakramentu kapłaństwa wszystkie może udzielać prezbiter. Diakon może udzielać chrztu, komunii świętej, a także udzielić sakramentu małżeństwa.

Szatan - łac. oszczerca, gr. przeciwnik; istota duchowa obdarzona rozumem i wolną wolą, dobry duch stworzony przez Boga, do upadku doprowadzony poprzez własną pychę. Największy przeciwnik Boga, przez co także człowieka, próbujący odciągnąć go od bożej miłości.

Szaty liturgiczne - szaty używane w czasie sprawowania liturgii. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Szkaplerz - szata złożona z dwóch płatów sukna, będąca częścią habitu zakonnego, jego zadaniem była dodatkowa ochrona stroju zakonnika, podczas pracy. Także symbol szczególnej opieki Matki Bożej, jako dwie ikony zszyte sznurkiem, które spoczywają na piersiach i plecach.

Szopka - inscenizacja, próba odtworzenia sceny narodzenia Chrystusa. Pierwszą szopkę zbudował św. Franciszek z Asyżu, dzisiaj wygląd szopki zasadniczo różni się od jej pierwotnego wyglądu, ale przesłonie pozostaje takie samo.


Śmierć - zjawisko fizyczne, nieodwracalne ustanie wszystkich czynności życiowych organizmu. Jest to także przejście do nowego sposobu egzystencji - życia duchowego.

Śpiew gregoriański - patrz: chorał gregoriański.

Środa Popielcowa - dzień rozpoczynający obchód Wielkiego Postu. Więcej

Świadek bierzmowania - osoba poświadczająca odpowiednie przygotowanie kandydata do bierzmowania przyjęcie tego sakramentu, najlepiej, gdy sama jest już po bierzmowania i odznacza się dojrzałością życia religijnego.

Światło - ważny, naturalny element liturgii: symbolizuje prawdę, życie, obecność Boga, nasze wyzwolenie, wreszcie samego Chrystusa, który stał się "światłem na oświecenie pogan".

Świeca - paląca się świeca jest znakiem obecności Chrystusa, jest znakiem radości, nadziei, miłości i ofiary.

Święcenia - (łac. ordinatio) sakrament dający człowiekowi udział w kapłańskiej misji Chrystusa. Istnieją trzy stopnie święceń: diakonat, prezbiterat, episkopat. Może go przyjąć jedynie ochrzczony mężczyzna.

Święto - (łac. festum) obchodzenie jakichś ważnych wydarzeń, tak dziejących się obecnie, jak i tych wspominanych, które się upamiętnia, lub; jak to ma miejsce w przypadku świąt chrześcijańskich: urzeczywistnia i uobecnia. Święto to także ranga obchodów liturgicznych: niższa od uroczystości. W święta śpiewamy w liturgii hymn Gloria, jednak nie odmawiamy Credo. Przed Ewangelią odczytywane jest tylko jedno czytanie (jak w dzień powszedni lub we wspomnienie).

Święty - sam Bóg: Święty Świętych, także: określenie używane na osobę kanonizowaną przez Kościół, ale także każdy człowiek, który z całego serca wypełniał swoje życiowe powołanie, karmiąc się słowem bożym i chlebem eucharystycznym, miłując bliźniego swego jak siebie samego.

Świętych obcowanie - prawda wiary, zakładająca, iż Kościół tworzą żyjący ludzie, ale również zmarli, święci, a także osoby będące w czyśćcu, zespalaną przez wzajemną miłość.


T

Tabernakulum - masywna szafka przystosowania do przechowywania hostii oraz, Przenajświętszego Sakramentu w kustodii. Wykonane najczęściej z metalu, ma chronić przed profanacją ciała pańskiego. Patrz też: dział Kościół

Tajemnica spowiedzi - patrz: spowiednik.

Te Deum - "Ciebie, Boga, wysławiamy", uroczysta pieśń dziękczynna wykonywana podczas szczególnych Mszy Świętych.

Teofania - gr. Objawienie Boże (Pańskie).

Teologia - (gr. theos - Bóg, logos - nauka; nauka o Bogu) dziedzina nauki posiadająca własne źródła poznania i metody badawcze. Stara się ona wyrazić nadprzyrodzoną rzeczywistość - relację człowieka z Bogiem, Jego przymioty.

Tercjarstwo - trzeci zakon, termin określający zrzeszenie ludzi poza zakonem, którzy jednak dążą do świętości w oparciu o regułę zakonną. Grupy praktykujące mogą powstawać wyłącznie na zgodą papieża.

Tiara - papieska korona, triregnum, składająca się z trzech diademów, koron. Wysadzana drogimi kamieniami i złotem. Symbolizuje wszelką zwierzchność papieża nad władzą świecką. Obecnie nieużywana. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Tomizm - prąd filozoficzny, z czasem kierunek w filozofii chrześcijańskiej. Jego twórcą był św. Tomasz z Akwinu. Najważniejsze dzieła to "Suma filozoficzna" i "Suma teologiczna".

Tonsura - wygolony krążek na głowie, ciemieniu. Znak przynależności osoby duchownej do Kościoła. Zwyczaj zniesiony przez Sobór Watykański II.

Traktus (tractus) - śpiew przed ewangelią, zazwyczaj dwuwierszowy, wykonywany w niedziele i święta Wielkiego Postu oraz podczas Triduum Paschalnego. Wykonuje się go w sposób ciągły, bez responsorium (powtórzenia). Śpiewa go schola lub psałterzysta.

Transept - nawa budowana prostopadle do nawy głównej kościoła. Nadawała planowi świątyni kształt krzyża.


następna strona
Przygotowanie i opracowanie haseł:
Paweł Dudzik
Piotr Lewandowski

© A.D. 2003-2013 Redakcja ministranci.archidiecezja.katowice.pl