jesteś tu: Duszpasterstwo Ministrantów > Twoje ABC

Słowniczek pojęć liturgicznych i kościelnych

Drogie Buksy! Przed Wami długo oczekiwany słowniczek pojęć liturgicznych (i nie tylko). Projekt tego działu narodził się dawno, ale okazał się niezwykle czaso- i pracochłonny. Zapraszamy Was do współtworzenia tego działu: możecie przysyłać nam propozycje haseł, bądź gotowe już definicje, oczywiście przygotowane samodzielnie.


Hasło, które Cię interesuje zaczyna się na literę:
Aa-Ar  As-Cu  Cy-Ep  Ep-In  In-Ka  Ka-Ky  La-Mi  Mi-Of  Of-Pa  Pa-Pr  Pr-Sa  Sa-Su  Su-Tr  Tr-Ws  Ws-Ży  


Prostracja - inna nazwa leżenia krzyżem; jednej z postaw liturgicznych. Patrz też: Postawy i gesty w liturgii

Protestantyzm - ogół chrześcijańskich wspólnot kościelnych, powstałych w wyniku reformacji w XVI w. nie uznających zwierzchnictwa papieża oraz odrzucających w różnym stopniu doktrynę Katolicką.

Prozelityzm - nawracanie innych na wiarę. W świetle XX w. ekumenizmu pojęcie negatywne.

Prymas - godność kościelna z nadania papieża, od wieków związana z pewnymi stolicami biskupimi.

Prymicje - pierwsza Msza święta nowo wyświęconego kapłana w rodzinnej parafii.

Przeistoczenie - transsubstancjacja (przemiana, zmiana substancji, istoty, przy zachowaniu postaci) chleba w Ciało i wina w Krew Pańską, które ma miejsce w czasie Eucharystii.

Przyklęknięcie - gest liturgiczny polegający na oddaniu czci przez dotknięcie kolanem posadzki. Patrz też: Postawy i gesty w liturgii

Psalm - w liturgii jest to (zazwyczaj śpiewany) fragment z Pisma Świętego pomiędzy czytaniami.

Psalmodia - układ psalmów do danej modlitwy Liturgii Godzin.

Psałterz - księga psalmów, z jedna z ksiąg kanonicznych Starego Testamentu.

Psałterzysta - ministrant, kleryk lub osoba świecka wykonująca śpiew psalmu podczas Mszy świętej. Patrz też: dział Funkcje w zgromadzeniu liturgicznym

Pueri cantores - inaczej schola śpiewacza, złożona z chłopców.

Pulpit - w swojej obecnej formie nazywany także amboną. Miejsce czytania Słowa Bożego.

Puryfikacja - (łac. puro - czyszczę) obmycie naczyń liturgicznych, w których spoczywały postacie eucharystyczne z pozostałości po nich (kropli Krwi Pańskiej i okruchów Ciała) i wytarcie ich bielizną kielichową (puryfikaterzem).

Puryfikaterz - bawełniany ręczniczek służący do osuszania naczyń liturgicznych po usunięciu z nich Ciała i Krwi Pańskiej. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne

Puszka - także cyborium, duży kielich, bądź mniejsze naczynie przeznaczone do przechowywania konsekrowanego chleba. Patrz też: dział Przedmioty liturgiczne

Pyxis - mała puszka do przechowywania komunikantów w bursie.


R

Racjonał - (łac. rationale) - specjalny rodzaj ozdobnego paliusza, nadawanego przez papieża wybranym stolicom biskupim. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Rada duszpasterska - mianowany przez biskupa zespół wiernych: osób konsekrowanych oraz osób świeckich do spraw dotyczących posługi duszpasterskiej i apostolatu świeckich w diecezji.

Rada kapłańska - zespół kapłanów, stanowiący radę biskupa reprezentującą wszystkich kapłanów diecezji. Posiada głos doradczy.

Raj - w Księdze Rodzaju cudowny ogród, Eden, stan nieśmiertelności i nieskazitelności. Miejsce harmonijnego życia człowieka z Bogiem i przyrodą.

Refektarz - pomieszczenie zakonne lub seminaryjne, w którym spożywa się posiłki oraz odbywa walne zgromadzenia.

Regina caeli - pieśń "Królowo Nieba wesel się". Jedna z antyfon śpiewanych w okresie Wielkanocnym.

Rektor - kapłan opiekujący się z polecenia biskupa kościołem, który nie jest kościołem parafialnym i nie jest własnością żadnego zakonu. Nie posiada jednak uprawnień proboszczowskich.

Relikwiarz - naczynie liturgiczne służące do przechowywania, adorowania oraz oddawania czci relikwiom.

Relikwie - (łac. relniquo - pozostawiać) pozostałości szczątków, a także przedmiotów bezpośrednio związanych z życiem świętych.

Requiem - dawniej nazwa Mszy świętej żałobnej. Odnosił się do liturgicznych utworów muzycznych, części zmiennych, stosowanych w liturgii pogrzebowej.

Requiescat in pace - łac. niech spoczywa w pokoju.

Responsorium - (łac. responso - odpowiadam) forma odpowiedzi ludu wiernego na Słowo Boże. We Mszy św. najlepiej widoczna w psalmie responsoryjnym, gdzie lud odpowiada refrenem na psalm wykonywane przez psałterzystę. R. występuje także w Liturgii Godzin.

Retabulum - ozdobna nadbudowa ołtarza przedpoborowego (przysuniętego do ściany), szczególnie rozwinięta w epoce baroku.

Rezurekcja - (łac. resurrectio - zmartwychwstanie). To procesja kończąca celebrację Wigilii paschalnej. Jest ona uroczystym oznajmieniem zmartwychwstania Chrystusa.

Rokieta - strój chórowy prałatów zbliżony wyglądem do komży o wąskich rękawach. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Roraty - śpiew na wejście Mszy św. wotywnej o Matce Bożej w Adwencie ("Rorate caeli desuper"). Nazwa zwyczajowa Mszy św. adwentowej, podczas której świątynia jest pogrążona w ciemnościach, a światło zapalane jest podczas śpiewu "Gloria". Przygotowuje do czasu narodzenia się Chrystusa.

Różaniec - jego początki sięgają XII w. (rozpowszechniony w XVI w.) i zwyczaju wielokrotnego powtarzania modlitw. Różaniec łączy modlitwę ustną z myślą. Jest rozważaniem dzieła zbawienia w oparciu o tajemnice życia Jezusa i Jego Matki, któremu towarzyszy odmawianie modlitw "Ojcze nasz", "Zdrowaś Maryjo" oraz "Chwała Ojcu".

Rubryka - (od łac. ruber - czerwony) napomnienia, objaśnienia i zasady sprawowania obrzędów liturgicznych, znajdujące się obok tekstów wypowiadanych na głos w księgach liturgicznych. Nazwa pochodzi od koloru, w jakim się je zapisuje (na czerwono). Rubryk nigdy nie czyta się na głos.

Ryt - (łac. ritus) obrządek.

Rytuał - księga liturgiczna regulująca sposób odprawiania obrzędów liturgicznych - przede wszystkim sakramentów i sakramentaliów.


S

Sacrarium - dawna nazwa zakrystii (stąd nazwa "zakrystia"). Kiedyś Najświętszy Sakrament przechowywano w zakrystii.

Sacrosanctum concilium - Konstytucja o Liturgii Świętej Soboru Watykańskiego II z 4 grudnia 1963 roku. Jest podstawą posoborowej odnowy liturgii. Oznacza się ją skrótem KL.

Sacrum - (łac. sacer - święty) coś świętego, wobec czego należy zachować szacunek, powagę.


następna strona
Przygotowanie i opracowanie haseł:
Paweł Dudzik
Piotr Lewandowski

© A.D. 2003-2013 Redakcja ministranci.archidiecezja.katowice.pl