jesteś tu: Duszpasterstwo Ministrantów > Twoje ABC

Słowniczek pojęć liturgicznych i kościelnych

Drogie Buksy! Przed Wami długo oczekiwany słowniczek pojęć liturgicznych (i nie tylko). Projekt tego działu narodził się dawno, ale okazał się niezwykle czaso- i pracochłonny. Zapraszamy Was do współtworzenia tego działu: możecie przysyłać nam propozycje haseł, bądź gotowe już definicje, oczywiście przygotowane samodzielnie.


Hasło, które Cię interesuje zaczyna się na literę:
Aa-Ar  As-Cu  Cy-Ep  Ep-In  In-Ka  Ka-Ky  La-Mi  Mi-Of  Of-Pa  Pa-Pr  Pr-Sa  Sa-Su  Su-Tr  Tr-Ws  Ws-Ży  


Patriarchat - tytuł najważniejszych diecezji w Kościele, których biskupi posiadają szczególną władzę na pozostałymi biskupstwami terenu.

Patron - to święty obrany za opiekuna osób, stanów, zawodów, kościołów, krajów, miast itp. a także orędownik u Boga w szczególnych okolicznościach.

Pątnik - pielgrzym.

Pektorał - ozdobny krzyż z relikwiami, noszony na łańcuchu przez dostojników Kościoła. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Penitencjały - istniejące niegdyś księgi zawierające katalogi grzechów z odpowiadającymi im rodzajami pokut.

Penitencjarz - biskup, którego zadaniem jest słuchanie spowiedzi w kościele katedralnym. Posiada władzę rozgrzeszania z tych kar kościelnych, które nie są zastrzeżone dla Stolicy Apostolskiej.

Peregrynacja - w pierwotnym znaczeniu pielgrzymka odbywana w celach religijnych, ale także nawiedzanie świątyń przez obrazy oraz relikwie świętych.

Perykopa - wybrany fragment z Pisma św. przeznaczony do czytania i rozważania podczas Mszy św. lub nabożeństwa.

Piekło - stan ostatecznego i wiecznego potępienia duszy, całkowite zerwanie łączności z Bogiem.

Pierścień biskupi - oznaka (insygnium) władzy biskupiej. Przyjmowany przez biskupa w chwili święceń jest przez niego noszony stale na znak "poślubienia" swojej diecezji. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Pieta - w sztuce chrześcijańskiej ukazanie ciała zmarłego Chrystusa spoczywającego na ramionach (lub kolanach) Matki Bożej, po zdjęciu z krzyża.

Pismo Święte - zbiór ksiąg napisanych pod natchnieniem Ducha Świętego. Stanowi depozyt wiary, w którym zawarte jest całe Boże Objawienie.

Piuska - nakrycie głowy osób konsekrowanych zakrywające tonsurę. Dawniej noszone przez wszystkich duchownych, obecnie przez niektórych zakonników i osoby z wyższymi święceniami. Patrz też: dział Szaty liturgiczne i pontyfikalia

Pogrzeb - uroczysty obrzęd towarzyszący grzebaniu zmarłych. Składają się nań słowa, gesty i postawa uczestników uroczystości, które odpowiadają ich przekonaniom.

Pokropienie - patrz: aspersja.

Pokuta - akt samozaparcia podejmowany jako zadośćuczynienie za grzechy, lub jako umartwienie, konieczne w programie chrześcijańskiego doskonalenia.

Pontyfikał - księga zawierająca opis i teksty celebracji sprawowanych przez biskupa. Zawiera okolicznościowe błogosławieństwa, obrzędy i sakramenty takie jak bierzmowanie, święcenia, poświęcenia kościoła i ołtarza, dzwonów.

Pontyfikat - okres rządów jednego papieża. Pochodzi od określenia łac. pontifex - kapłan, jakim obdarza się papieża.

Pop - potoczna, kolokwialna nazwa księdza prawosławnego. Wyróżnia go czarna sutanna, długa broda i czarny kołpak na głowie - maforinem. Nie jest obowiązany do życia w celibacie, jednak po otrzymaniu święceń nie może już się żenić.

Portal - w architekturze ozdobne wykończenie wejścia do świątyni lub budynku niesakralnego.

Portatyl - nisza w ołtarzu, w której umieszcza się relikwie (dziś nie ma już obowiązku posiadania w ołtarzu relikwii).

Posługi - udzielane przez biskupa zezwolenia na pełnienie określonych funkcji przez alumnów seminariów. Z dotychczasowych wielu posług odnowa posoborowa zachowała dwie posługi, które przyjmują alumni seminarium: lektorat i akolitat.

Post - forma pobożności, pokuty, polegająca najczęściej na dobrowolnym odmawianiu sobie pokarmu (mięsa, słodyczy, uczucia sytości) i przyjemności.

Post eucharystyczny - nakaz powstrzymywania się na godzinę przed przyjęciem Komunii świętej płynów i pokarmów. W przypadkach zdrowotnych odstępuje się od tej zasady.

Poświęcenie - to sakramentalia odnoszące się do błogosławieństwa rzeczy.

Powołanie - to wewnętrzny głos, zamysł Boży względem człowieka co do jego życia i rozwoju. Powołanie jest kojarzone ze stanem duchownym, ale także powołaniem jest życie w rodzinie, w samotności czy wykonywanie określonego zawodu.

Prałat - dzisiaj tytuł honorowy, nadawany przez Ojca Świętego zasłużonym kapłanom. Wiąże się z nim prawo noszenia oznak prałackich.

Prawo Kanoniczne - obowiązujące w Kościele normy postępowania, usankcjonowane przez Kodeks Prawa Kanonicznego (Codex Iuris Canonici), którego najnowsza wersja pochodzi z 1983 roku.

Prawosławie - ortodoksyjny Kościół chrześcijański, powstały w wyniku rozłamu w 1054 roku.

Precesy - prośby w Liturgii Godzin.

Prefacja - zmienna cześć Wielkiej Modlitwy Eucharystycznej. Następuje po modlitwie nad darami a kończy ją śpiew Sanctus. Uwzględnia przeżywane tajemnice dnia. Najczęściej jest śpiewana przez kapłana a capella. Patrz też: dział Struktura Mszy Swiętej

Prepozyt - członek kapituły katedralnej.

Prezbiter - osoba konsekrowana, która przyjęła święcenia kapłańskie.

Prezbiterium - architektoniczna cześć kościoła, w którym znajduje się ołtarz oraz gdzie przebywa kapłan i asysta liturgiczna podczas sprawowania Mszy świętej.

Proboszcz - kapłan stojący na czele parafii. Jego głównym zadaniem jest duszpasterstwo, troska o sprawy wiernych oraz piecza nad dobrami parafii.

Procesja - liturgiczna, bądź pozaliturgiczna postawa wiernych, przez którą wyraża się charakter ludu bożego zdążającego do niebieskiej ojczyzny. Patrz też: Postawy i gesty w liturgii

Profanacja - akt świętokradztwa, polegający na znieważeniu osób, miejsc i rzeczy poświęconych Bogu poprzez ich zniszczenie, nadużywanie lub zawłaszczenie z chęci ubliżenia Bogu.

Profesja zakonna - publiczne złożenie ślubów zakonnych; bądź czasowych (możliwych do zerwania) bądź wieczystych.

Proprium - określenie stosowane na pewne zmienne teksty Mszy św. (tropy, sekwencje) używanych lokalnie; w poszczególnych tylko diecezjach, regionach czy prowincjach zakonnych.

Proprium missae - określenie zmiennych tekstów Mszy świętej: introit, psalmu responsoryjnego, sekwencji, ofertorium, modlitwy po komunii.


następna strona
Przygotowanie i opracowanie haseł:
Paweł Dudzik
Piotr Lewandowski

© A.D. 2003-2013 Redakcja ministranci.archidiecezja.katowice.pl