jesteś tu: Duszpasterstwo Ministrantów > Dokumenty kościoła

Deus caritas est (Bóg jest miłością) - I encyklika w pontyfikacie papieża Benedykta XVI (cz.2)

Część druga - Caritas - Dzieło Miłości dokonywane przez Kościół jako "Wspolnotę Miłości"

"Miłość jest zatem służbą, którą Kościół pełni, aby nieustannie wychodzić naprzeciw cierpieniu i potrzebom, również materialnym, ludzi. Właśnie w tym aspekcie, na posłudze miłości pragnę zatrzymać się w drugiej części encykliki". Tymi słowami rozpoczyna się druga część encykliki papieża Benedykta XVI, która została opublikowana 25 stycznia 2006 roku, w pierwszym roku Jego pontyfikatu. Przyjrzyjmy się nieco nauce, którą Ojciec Święty kieruje do nas, rozpoczynając swoją posługę pasterza Kościoła. Uznaje się bowiem, że pierwsza encyklika - najważniejszy dokument papieski, stanowi przesłanie i program każdego pontyfikatu.

W drugiej części encykliki papież Benedykt XVI pragnie skupić się nad trzecim wymiarem miłości; najgłębszym, przejawiającym się w dawaniu siebie innym - miłości caritas. Kościół winien realizować naukę o miłości czyniąc i wspierając jej dzieła; poprzez pomoc potrzebującym, chorym, biednym.

Za początek działalności o charakterze charytatywnym Kościoła, uznaje się powołanie pierwszych siedmiu diakonów (Dz 6, 5-6), którzy mieli za zadanie rozdawać jałmużnę (tym samym uwalniając Apostołów od tego koniecznego, acz uciążliwego obowiązku, rozpraszającego ich w głoszeniu Ewangelii). Papież mówi o rozwijających się już od początków Kościoła diakoniach - instytucjach otaczających opieką wdowy, sieroty i ludzi biednych. Jednym z "wybitnych przedstawicieli kościelnej Caritas" był św. Wawrzyniec, męczennik, który doskonale pojmował Kościół jako "rodzinę Bożą w świecie" (Cz. II 25 b).

Dzieła charytatywne Kościoła oparte na realizacji miłości caritas były atakowane przez m. in. ideologię marksistowską, wyznającą ideę sprawiedliwości. Jednak kolejne encykliki papieskie, odwołujące się do nauki społecznej Kościoła, odpierały te ataki. Benedykt XVI otwarcie krytykuje marksizm, uznając go za "filozofię nieludzką" (Cz. II 31 b). Papież wspomina przy okazji dwukrotnie Jana Pawła II, nazywając go swoim "wielkim Poprzednikiem".

Społeczna nauka Kościoła, co podkreśla Benedykt XVI, wykazuje, iż państwo nie może narzucać religii, "ale musi zagwarantować jej wolność". Kościół wspiera, poprzez formowanie sumień, budowę sprawiedliwego porządku społecznego i państwowego. Ojciec Święty wskazuje, iż rozwój techniki i środków komunikacji winien sprzyjać coraz sprawniejszemu niesieniu pomocy. Ponadto wyraża zadowolenie ze współdziałania kościelnych i świeckich instytucji zajmujących się pomaganiem. Wyrazy szczególnej wdzięczności kieruje w stronę wszystkich wolontariuszy.

Papież mówi o bezinteresownym charakterze miłości caritas. Chrześcijanin ją czyniący nie może narzucać wiary - wie, że miłość sama w sobie jest najlepszym "nośnikiem" Boga. Realizacja Caritas winna przejawiać się nie tylko w dawaniu "czegoś", ale przede wszystkim w ofiarowywaniu samego "siebie". Siebie, jako daru. Papież wskazuje, iż "hymnem" tej encykliki mógłby być hymn do miłości św. Pawła (1 Kor 13), gdzie zebrane są wszystkie refleksje o miłości. Czynnikiem wspomagającym nas na drodze do zadośćuczynienia wezwania do miłości jest modlitwa. To ona uczy nas pokory i buduje osobistą więź z Bogiem. W zakończeniu encykliki papież określa świętych jako "nosicieli światła" miłości, wśród nich wymieniając m. in. św. Franciszka z Asyżu, św. Ignacego Loyolę, Jana Bożego, Wincentego de'Paoli, Jana Bosko, Ludwika Orione, Teresę z Kalkuty.

Na czele zaś tych sławetnych postaci znajduje się Maryja: Matka Boga, kobieta wiary, cicha, pokorna Służebnica Pańska. To dla Niej Ojciec Święty ułożył modlitwę, która wieńczy jego pierwszą encyklikę;

Święta Maryjo, Matko Boża,
Ty wydałaś na świat prawdziwe światło,
Jezusa, Twojego Syna - Bożego Syna.
Na wezwanie Boga oddałaś się cała
i tak stałaś się źródłem dobroci,
które z Niego wytryska.
Pokaż nam Jezusa. Prowadź nas ku Niemu.
Naucz nas, jak Go poznawać i kochać,
abyśmy my również mogli stać się
zdolni do prawdziwej miłości
i być źródłami wody żywej
w spragnionym świecie.


Cytaty z encykliki:
- "To Bóg włada światem, nie my. My służymy mu na tyle, na ile możemy i dopóki On daje nam siłę." (Cz. II rozdz. 35)

"Chrystus zajął ostatnie miejsce na świecie - krzyż - i właśnie z tą radykalną pokorą odkupił nas i nieustannie nam pomaga." (Cz. II rozdz. 35)

"Aby dar nie upokarzał drugiego, muszę mu dać nie tylko coś mojego, ale siebie samego, muszę być obecny w darze jako osoba." (Cz. II rozdz. 34)

"Chrześcijanin wie, kiedy jest czas sposobny do mówienia o Bogu, a kiedy jest słuszne zamilknąć i pozwolić mówić jedynie miłości. On wie, że Bóg jest miłością, staje się obecny właśnie wtedy, gdy nie robi się nic innego ponad to, że się kocha."(Cz. II rozdz. 31 c)

"(...) osoby ludzkie zawsze potrzebują czegoś więcej niż technicznie poprawnej opieki. Potrzebują człowieczeństwa. Potrzebują serdecznej uwagi" (Cz. II rozdz. 31 a)

"Imperatyw miłości bliźniego został przez Stwórcę wpisany w naturę ludzką." (Cz. II rozdz. 31)

"Ważnym zjawiskiem w naszych czasach jest powstanie i rozszerzanie się różnych form wolontariatu, które wyrażają się w wielorakich posługach. Pragnę wyrazić moje uznanie i wdzięczność wszystkim, którzy w jakikolwiek sposób uczestniczą w tej działalności." (Cz. II rozdz. 30 b)

"Człowiek poza sprawiedliwością, potrzebuje i zawsze będzie potrzebował miłości" (Cz. II rozdz. 29)

"Opinie według których sprawiedliwe struktury czyniłyby zbytecznymi dzieła charytatywne, faktycznie kryją w sobie również materialistyczną koncepcję człowieka: założenia, według którego człowiek miałby żyć "samym chlebem" (por. Mt 4, 4)" (Cz. II rozdz. 28)

"Kościół nie może zaniedbać posługi miłości, tak jak nie może zaniedbać sakramentów i Słowa" (Cz. II rozdz. 22)

"Zawsze będzie istniało cierpienie, które potrzebuje pocieszenia i pomocy. Zawsze będzie samotność. Zawsze będą sytuacje materialnej potrzeby, w których konieczna jest pomoc w duchu konkretnej miłości bliźniego" (Cz. II rozdz. 28 b)

Zapraszamy do osobistej lektury encykliki "Deus caritas est"
Piotr Lewandowski

© A.D. 2003-2013 Redakcja ministranci.archidiecezja.katowice.pl